Yılın ilk Ay tutulması bugün
Tam ay tutulması, bu yıl iki kez yaşanacak. Bu gece gerçekleşecek
2007’nin ilk tam Ay tutulması, havanın açık olması durumunda, tüm
Türkiye’den çıplak gözle, izlenebilecek.
AA
Güncelleme: 13:03 TSI 03 Mart 2007 Cumartesi
ANKARA - Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri
Bölümü Öğretim Üyesi ve Ankara Üniversitesi Rasathanesi Müdürü Doç. Dr.
Berahitdin Albayrak, tam Ay tutulmasının, dolunay aşamasındaki Ay’ın
tamamen kararması anlamına geldiğini belirterek, bugün Ay, Dünya, Güneş
üçlüsünde Ay ve Dünya’nın “gölge oyununa” şahit olunacağını söyledi.
Nadir görülen gök olaylarından biri olması nedeniyle önem taşıyan
tutulmanın Türkiye’den bu yıl içinde izlenebilecek tek tam Ay tutulması
olduğunu vurgulayan Albayrak, bir sonraki benzer ay tutulmasının
Türkiye’den Haziran 2011’de gözleneceğini belirtti.
Albayrak, saat 23.30’da ayın sol taraftan kararmaya başlayacağını, tam
tutulmanın ise 00.44-01.58 saatleri arasında yaşanacağını bildirdi. Tam
tutulma sırasında Ay’ın renginin koyu kırmızıdan sarıya dönüşeceğini
belirten Albayrak, tutulmanın izlemeye değer olan bölümünün 1 saat 14
dakika süreceğini kaydetti.
Tutulmanın TSİ 03.12’de sona ermesiyle, Ay, Dünya ve Güneş’in bu nadir
birlikteliği noktalanmış olacak. Ayın tamamen dünya gölgesi içine girme
aşaması, Avrupa, Afrika, Ortadoğu ülkeleri ve Asya’nın bir kısmından
gözlenebilecek.
Tam ay tutulmasının güneş tutulmalarından sonra en çok ilgi çeken gök
olaylarından biri olduğunu belirten Albayrak, güneş tutulmalarını
çıplak gözle izlemenin zararını hatırlatarak, ay tutulmasının bu
yönüyle çok rahat gözlenebilecek bir olay olduğunu ifade etti.
Gözlem için teleskop gerekmediğini, gözü korumak için de herhangi bir
filtreye ihtiyaç duyulmadığını anlatan Albayrak, ay tutulması sırasında
dünyanın yuvarlaklığının bir kez daha test edilebileceğini vurguladı.
Güneş ve Ay tutulmaları, nadir gözlenen doğa olayları olmaları
nedeniyle, bilimsel yolla açıklanamadıkları dönemlerde korku ve endişe
yarattı. Mitlere, efsanelere konu olan ve farklı inanışlarla açıklanan
tutulmalarla baş etmek içinde birçok yol denendi.
Bazı söylencelerde, ayın kararması, “Ay’a saldırıldığına, düşmanların
Ay’ı sakladığına, kötü ruhların Ay’ı sardığına, yediğine ve Ay’ın
kötülüklerle mücadele ettiğine” dair ifadelerle anlatıldı.
Bu inanışlar nedeniyle Ay’ın tekrar aydınlanması için büyüler yapıldı,
teneke, davul, tencereler çalınarak gürültü çıkartıldı, silah atıldı,
dua edildi ve hatta aya kurban verildi.
İLGİNÇ EFSANELER
Mısırlılar; Ay’ın, Güneş’in ışığını habersizce alıp kullandığına, bunun
üzerine kurulan yıldızlar mahkemesinin de Ay’a gündüzleri görünmeyi
yasakladığına inanıyorlardı. Bu inanca göre, sadece Ay tutulmalarında
“açık görüşe” izin veriliyor ve Ay o gün yeryüzüne inip arkadaşlarıyla
görüşüyordu.
Şamanizm’de, tutulmalarda kötü ruhların güneşin ve ayın etrafını
sardığı düşünülüyor, karanlığın felaket getireceği inancıyla kötü
ruhları kovmak için ateşler yakıyor, gürültü çıkartılıyordu.
Budizm ve Konfiçyus’a göre, kötü ruhların işi sanılan tutulmalar
karşısında tepkili tapınma törenleri düzenleniyordu. Altay Türkleri’nin
bir efsanesinde de “yedi başlı dev” (yelbegen) Ay ve Güneş’ten öç almak
için onları kovalıyor ve yiyordu. Altay Türkleri de, Ay tutulduğu zaman
şöyle diyordu: “Yine Yelbegen Ay’ı yedi.”
